Uzmanlar, beyin sağlığının muhafaza edilmesinde doğru beslenmenin hayati bir önem taşıdığını vurguluyor. Yapılan çalışmalar da belirli gıdaların demans tehlikesini düşürebileceğini gösteriyor.
Kalp Sağlığını Biliyoruz, Peki Ya Beynimiz? Beyin Sağlığını Koruyan 11 Mucizevi Besin
Kalp sağlığına zararlı besinleri pek çoğumuz biliyoruz, peki tükettiğimiz gıdaların beynimiz üzerindeki etkisini ne kadar önemsiyoruz? The Huffington Post’ta yayımlanan habere göre; New York Long Island’daki Melillo Center’ın kurucusu ve klinisyen Dr. Robert Melillo durumu şöyle özetliyor: “Beynimiz, vücut ağırlığımızın yalnızca yaklaşık %2’sini oluştursa da aldığımız tüm kalorilerin %20’sini harcar. Vücuttaki diğer tüm organlardan daha fazla kalori yaktığı için, ne yediğimizin beyin üzerinde muazzam bir etkisi vardır.”
Beyin sağlığının korunmasında doğru diyet ve beslenmenin rolü büyük. St. Mary’s Medical Center Beyin Cerrahisi Şefi Dr. Brett Osborn, “Doğru beslenme, zihinsel canlılığımız ve keskinliğimizin yapı taşıdır. Vücudumuzu dengeli beslenme ve egzersizle nasıl koruyorsak, genç ve dinç bir zihin için de beynimizi doğru gıdalarla beslemeliyiz” açıklamasını yapıyor.
Alzheimer, Beslenme ve Çevresel Faktörler Üçgeni Bilim dünyası Alzheimer hastalığının kesin nedenini henüz tam olarak çözemese de pek çok uzman çevresel faktörler ile beslenmenin etkili olduğunda hemfikir. Neurology dergisinde Kasım 2022’de yayımlanan bir araştırma, flavonoid bakımından zengin besinleri tüketmenin demans riskini düşürdüğünü kanıtlıyor.
Nörodejeneratif hastalık uzmanı ve nörobilim araştırmacısı Dr. Dale Bredesen bu durumu şu sözlerle ifade ediyor: “Alzheimer’ı tetikleyen iki temel unsur; azalan enerji üretimi (kan akışı, oksijen düzeyi, mitokondri fonksiyonu ve ketonlar) ile metabolik hastalıklar, toksinler ve çeşitli patojenlerin neden olduğu artan inflamasyondur. Beslenme ve çevresel faktörler, hem enerji üretimini hem de inflamasyonu etkilediğinden bilişsel gerilemenin tedavisinde ve Alzheimer’ın gelişiminde başrol oynar.”
Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü Kıdemli Araştırmacısı Dr. Philip Gold ise konunun farklı bir boyutuna değinerek, “Yaşam boyu süren zihinsel aktivite, eğitim düzeyi ve egzersiz, olumlu çevresel faktörler arasındadır” diyor ve uykunun kritik rolünü şu sözlerle vurguluyor: “Beyin, kendini ağırlıklı olarak uyku esnasında onardığı için yeterli uyku şarttır.”
Kötü Beslenme İnflamasyonu Tetikliyor Kötü beslenmenin vücut ve beyin üzerindeki yıkıcı etkileri de göz ardı edilemez. Dr. Osborn, “Sağlıksız bir diyet, bağırsak mikrobiyotasını bozarak beyni de etkileyebilecek inflamasyonlara zemin hazırlayabilir. Obez bireyler, Alzheimer demansı geliştirme konusunda ciddi bir risk taşıyor” uyarısında bulunuyor.
Peki, Beyin Sağlığı İçin En Faydalı Gıdalar Hangileri? Uzmanların tavsiyeleri ve bilimsel araştırmalar ışığında, beyni besleyen gıdalar şu şekilde sıralanıyor:
-
Avokado: Tostlarda, salatalarda veya guacamole sosunda sıkça tüketilen avokado, sağlıklı tekli doymamış yağlar barındırır. Dr. Bredesen’e göre bu yağlar damar hastalıkları riskini düşürürken; basit karbonhidratların veya doymuş yağların yarattığı olumsuz etkiler olmaksızın beyne yüksek kaliteli enerji sağlar.
-
Brokoli: İçeriğinde sulforafan gibi bileşikler bulunan turpgiller familyasından brokoli için Dr. Osborn, bu maddelerin beyin sağlığını desteklediğini ve inflamasyonu azalttığını ifade ediyor. 2019 tarihli bir araştırma da sulforafanın sinir sistemini koruma potansiyeline sahip güçlü bir antioksidan olduğunu belgeliyor.
-
Yaban Mersini: İçerdiği flavonoidler sayesinde beyni koruyan yaban mersini, beyin kan akışını ve sinir esnekliğini artırır. 2022’de yapılan bir çalışma, düzenli tüketimin işlem hızını artırıp bilişsel gerilemeyi yavaşlatabildiğini ortaya koymuştur. Üstelik içeriğindeki antosiyaninler, inflamasyon ve oksidatif strese karşı kalkan görevi görür.
-
Yumurta: Kolin bakımından zengin olan yumurta sarısı, hafıza için kritik bir nörotransmitter olan asetilkolin üretimine katkı sağlar. Dr. Melillo, Alzheimer hastalarında belirgin şekilde azalan asetilkolinin özellikle hafıza fonksiyonları için elzem olduğunu belirtiyor.
-
Yağlı Balıklar: Uskumru, sardalya ve somon gibi balıklar tam bir omega-3 deposudur. Bu asitler bilişsel gerilemeyi yavaşlatıp ruh halini dengelerken hafızayı güçlendirir. Aynı zamanda yeni sinir hücrelerinin oluşumuna yardımcı olur.
-
Yeşil Yapraklı Sebzeler: Lahana ve ıspanak benzeri sebzeler mineral, vitamin ve antioksidan doludur. Bilişsel performansı yükseltip inflamasyonu azaltırlar. Barındırdıkları magnezyum ise tansiyonu dengelemeye ve stresi hafifletmeye destek olur.
-
Ton Balığı: Norepinefrin ve dopamin sentezi için şart olan tirozin amino asidine sahiptir. Ayrıca hücrelerin su dengesini muhafaza etmeye yarayan kreatin barındırır.
-
Zerdeçal: Zerdeçalda bulunan kurkumin maddesi, güçlü anti-inflamatuar özelliklere sahiptir ve Alzheimer ile bağdaştırılan proteinlere tutunarak beyin sağlığına katkıda bulunabilir. 2023 yılında yapılan bir araştırma, kurkuminin sinir koruyucu (nöroprotektif) etkilerini doğrulamaktadır.
-
Zencefil: Güçlü bir anti-inflamatuar ve antioksidan kaynağıdır. Dr. Osborn, zencefilin bilişsel fonksiyonları desteklediğini ve sinir hücrelerini koruyarak Parkinson ve Alzheimer gibi hastalıklara karşı fayda sağlayabildiğini aktarıyor.
-
Ginkgo Biloba: Bilişsel işlevleri ve hafızayı güçlendirmesiyle bilinen bu bitkinin, hücreleri oksidatif hasarlara karşı koruduğu ve beyne giden kan akışını artırdığı düşünülmektedir.
-
Fermente Gıdalar: Yoğurt, lahana turşusu, kombucha, kefir ve kimchi gibi yiyecekler bağırsak florasına iyi gelir. Araştırmaların bağırsak ve beyin arasında saptadığı güçlü bağ sayesinde; sağlıklı bir mikrobiyomun yaşa bağlı hastalık risklerini düşürdüğü ve beyin fonksiyonlarını iyileştirdiği bilinmektedir.
19 Nisan 20.20
