Ketojenik Diyet Alzheimer ve Parkinson’a Karşı Koruma Sağlayabilir
Kilo kontrolü amacıyla sıklıkla tercih edilen bir beslenme programının, yürütülen yeni bir bilimsel incelemeye göre çok farklı bir faydası daha ortaya çıktı.
Science Alert platformunda yer alan habere göre; Portekiz’de bulunan Coimbra Üniversitesi bünyesindeki bilim insanları, ketojenik diyet ile Huntington, Parkinson ve Alzheimer gibi nörodejeneratif (sinir sisteminde yıkıma yol açan) rahatsızlıklar arasındaki bağları masaya yatıran onlarca geçmiş çalışmayı kapsamlı bir şekilde inceledi.
Yapılan değerlendirmelere göre ketojenik (keto) beslenme düzeninde karbonhidrat alımı minimum seviyeye indirilirken, yağ ve protein temelli besinler ön plana çıkıyor. Uzmanlar, bu beslenme stratejisinin aynı zamanda beyni birtakım hastalıklara karşı muhafaza edebileceğini ifade ediyor.
Araştırma grubu, söz konusu diyetin insan metabolizmasının genel işleyişi üzerindeki tesirlerini de mercek altına aldı. Bu doğrultuda özellikle vücudun şekeri (glikozu) nasıl depoladığı ve ne şekilde enerjiye dönüştürdüğü üzerinde duruldu. Bilim insanlarına göre, glikozun işlenme sürecinde meydana gelen aksaklıklar pek çok beyin rahatsızlığının kökeninde yer alıyor. İncelemelerin sonucunda, keto diyetinin bu tip hastalıklarla mücadelede ciddi bir potansiyel barındırdığı saptandı.
Araştırmacılar literatüre kazandırdıkları makalede şu ifadelere yer verdi:
“Ketojenik diyet, nörodejeneratif bozukluklarda hem önleyici hem de tedavi edici potansiyel taşıyan, metabolizma merkezli bir strateji olarak ön plana çıkmaktadır.”
Buna karşın uzman kadro; diyetin uzun vadedeki tesirleri, güvenlilik boyutu ve klinik ortamlardaki uygulanabilirliği hususunda hala giderilmesi gereken önemli bilgi boşlukları bulunduğunun altını çizdi.
Vücut Enerji İhtiyacını Yağlardan Karşılıyor
Keto diyetinin temel amacı, organizmanın enerji üretmek için glikoz yerine yağları yakmasını sağlamaktır. Biyolojik literatürde “ketozis” olarak isimlendirilen bu metabolik durumda, enerji kaynağı olarak glikozun yerini keton adı verilen yağ molekülleri alır.
Bu biyolojik döngü sayesinde bireyler hızlı bir şekilde kilo verebilmektedir. Ketojenik diyet ayrıca günümüzde bazı epilepsi (sara) vakalarında tedaviye destek amacıyla da hekimler tarafından reçete edilmektedir.
Bilim insanları, bu beslenme tarzının nörodejeneratif hastalıklara karşı kalkan oluşturabileceği pek çok biyolojik mekanizma tespit etti. Örneğin; Alzheimer rahatsızlığında enerji bulmakta zorlanan beyin dokusu, ketonları alternatif bir yakıt gibi kullanabiliyor. Bu durumun, nöronların (sinir hücrelerinin) işlevselliğini ve dengesini kısmen de olsa yeniden inşa edebildiği ifade ediliyor.
Enflamasyonu (Yangıyı) Baskılayabilir
Yürütülen analize göre ketonların; Parkinson ve multipl skleroz (MS) rahatsızlıkları modellenen fareler üzerinde enflamasyonu (hücresel yangıyı) azalttığı saptandı.
Bunun yanı sıra keton cisimciklerinin, hücrelerin kendi içindeki atık maddeleri temizleme mekanizması olan “otofaji”sürecini desteklediği görüldü. Ayrıca daha nitelikli beyin fonksiyonlarıyla bağdaştırılan bağırsak bakterilerinin popülasyonunu artırabildiği de paylaşılan bilgiler arasında.
Uzmanlar, elde edilen tüm bu verilerin, keto diyetinin ve beraberinde getirdiği metabolik dönüşümlerin, birçok yıkıcı beyin hastalığının ilerlemesinde rol oynayan süreçleri doğrudan hedef alabileceğini kanıtladığını aktardı.
Araştırma ekibi konuyu şu şekilde özetledi:
“Ketojenik diyet, metabolik direnci yukarı taşıyarak ve semptomların kontrol altına alınmasına yardım ederek, hastalığa yönelik spesifik tedavileri destekleyen tamamlayıcı bir metabolik müdahale yöntemi olabilir.”
İnsanlar Üzerindeki Klinik Kanıtlar Henüz Yetersiz
Araştırmacılar, nörodejeneratif hastalık tehdidi altında olan kişilerin doğrudan keto diyetine yönelmesinin henüz sanıldığı kadar basit bir süreç olmadığını önemle belirtti. İncelenen bilimsel çalışmaların çok büyük bir kısmının insanlar yerine hayvan denekler üzerinde gerçekleştirildiği, bu nedenle insan odaklı daha geniş kapsamlı klinik testlere gereksinim duyulduğu ifade edildi.
Uzman görüşlerine göre keto diyeti, takibi ve sürdürülmesi en meşakkatli beslenme programlarından biri olarak kabul ediliyor. Dolayısıyla hastaların bu disiplini uzun süre devam ettirmekte zorlanabileceği tahmin ediliyor. Ayrıca bu diyetin; uykusuzluk, kabızlık ve yüksek kolesterol gibi çeşitli yan etkilerle de ilişkili olduğu aktarıldı.
Geçmiş dönemde yapılan bazı araştırmalar ise ketojenik diyetin uzun vadede vücuda zarar verebileceğini, tip 2 diyabet ve kardiyovasküler (kalp) hastalık risklerini tırmandırabileceğini gözler önüne sermişti. Bilim insanları, söz konusu risk faktörlerinin olası faydalarla birlikte, bir teraziye konularak değerlendirilmesi gerektiğini hatırlattı.
“Daha Fazla Bilimsel Çalışmaya İhtiyaç Var”
Bu yeni incelemenin, konuya dair mevcut bilimsel manzarayı genel hatlarıyla net bir biçimde ortaya koyduğu ifade ediliyor.
Uzmanlara göre masaya yatırılan çok sayıdaki araştırma, keto beslenme biçimi ile gelişmiş beyin sağlığı arasında bir bağ olduğuna yönelik güçlü ipuçları sunuyor. Fakat bilim insanları, bu çıktıların tek başına mutlak ve kesin bir delil olarak görülmemesi gerektiği konusunda uyarıyor.
Araştırmacılar makalelerini şu sözlerle noktaladı:
“Bu çalışma, eldeki bilimsel veriler ışığında ketojenik diyetin nörodejenerasyon tedavisindeki potansiyelini gözler önüne sererken; uygulamanın en ideal seviyeye getirilmesi ve mevcut gri alanların aydınlatılması adına daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.”
31 Mayıs 17.10
