IQAir’in 2025 yılı verilerini kapsayan son raporu, küresel hava kirliliğinin ulaştığı ürkütücü boyutları gözler önüne serdi. 143 ülke ve yaklaşık 9 bin 500 şehrin analiz edildiği araştırmaya göre, dünya genelinde güvenli hava standartlarını karşılayabilen ülke sayısı sadece 13’te kaldı. İklim değişikliği ve fosil yakıt kullanımının tetiklediği bu kirlilik dalgası, hem halk sağlığını hem de küresel ekonomiyi tehdit ediyor.
Avrupa’da Sadece Üç Ülke “Güvenli” Sınıfında
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) belirlediği yıllık PM2.5 limitlerini aşmayan ülke sayısı Avrupa kıtasında oldukça düşük. Rapora göre kıtanın en temiz havasına sahip ülkeleri Andorra, Estonya ve İzlanda oldu. Diğer yanda ise tablo giderek ağırlaşıyor; İsviçre ve Yunanistan gibi ülkelerde kirlilik oranları %30’dan fazla artış gösterdi.
En Kirli Hava Güney Asya’da, En Temiz Durak Güney Afrika’da
Dünyanın en kirli şehirleri listesinin ilk 25 sırasını Hindistan, Pakistan ve Çin paylaşıyor. Hindistan’ın Loni şehri, DSÖ sınırlarının çok üzerinde bir kirlilikle (112,5 µg/m³) dünyanın en kirli merkezi olarak kaydedildi.
Buna karşın, listenin en temiz noktası doğasıyla büyüleyen Güney Afrika’daki Nieuwoudtville oldu. Geniş arazileri ve çiçek tarlalarıyla bilinen bu bölgede hava kirliliği neredeyse yok denecek kadar az (1,0 µg/m³).
İklim Krizi ve Ekonomik Fatura
2025 yılı, sadece hava kalitesinin düşmesiyle değil, orman yangınları ve aşırı hava olaylarının maliyetiyle de tarihe geçti. Özellikle Avrupa’da yaşanan felaketlerin kısa vadeli ekonomik kaybı 43 milyar euro olarak ölçüldü. Orman yangınlarından kaynaklanan duman ve toz fırtınaları, fosil yakıt kullanımıyla birleşerek soluduğumuz havayı zehirli hale getirdi.
PM2.5 Nedir ve Neden Tehlikeli?
PM2.5, havada asılı kalan ve çapı 2,5 mikrometreden küçük olan ince partikülleri ifade eder. Bu partiküller o kadar küçüktür ki, solunum yoluyla doğrudan akciğerlere ve kana karışabilir.
-
Güvenli Sınır: 5 µg/m³ (DSÖ verisi)
-
Risk Grubu: İncelenen 143 ülkenin %91’i (130 ülke) bu sınırın üzerinde yaşıyor.
Önümüzdeki Günler İçin Uyarı
Copernicus Atmosfer İzleme Servisi, önümüzdeki dönemde özellikle Doğu Avrupa ve Balkanlar’da kirliliğin artacağı konusunda uyarıda bulundu. Tarımsal emisyonlar, polen artışı ve durgun hava koşulları nedeniyle Almanya, Fransa ve İngiltere gibi ülkelerde hava kalitesinin kısa süreliğine de olsa kötüleşmesi bekleniyor.
24 Mart/21.20
