Güncel bir araştırmanın bulgularına göre, insan ömrünün genetik faktörlere bağlılık payı tahmin edilenden çok daha yüksek olabilir. Söz konusu çalışma, dış etkenlere bağlı ölümler hesaplamalara dahil edildiğinde, genetik mirasın yaşam süresi üzerindeki etkisinin yaklaşık yüzde 50 seviyelerine kadar ulaşabildiğine işaret ediyor.
Weizmann Bilim Enstitüsü biyologlarından Uri Alon, insan ömrünün yalnızca yüzde 20 oranında genetiğe dayandığını savunan klasik ders kitabı bilgisini bir süredir tartışmaya açmıştı. Bu yaklaşım, ömrün geri kalan kısmını nelerin şekillendirdiği ve genetik çalışmaların gerçekte ne denli önem taşıdığı gibi soruları beraberinde getiriyordu.
Washington Post kaynaklı habere göre; karmaşık biyolojik süreçleri çözmek için matematiksel modellemeler kullanan Alon ve araştırma ekibi, yaşam süresi üzerinde etkili olan unsurları tekrar ele alan yeni bir model tasarladı. Söz konusu araştırma Science dergisinde okuyucuyla buluştu.
Geçmiş Çalışmaların Temeli
Ömrün kalıtsal yönünü ölçmeyi hedefleyen eski araştırmalar, temel olarak 19. yüzyılın sonlarında dünyaya gelen İskandinav ikizlerini baz alıyordu. Ne var ki o yıllarda şiddet, kaza ve enfeksiyon gibi yaşlanma kaynaklı olmayan “dış” ölüm sebepleri hayli yaygındı.
Alon ve çalışma arkadaşları, 1900 ile 1935 yılları arasında doğmuş İsveçli ikizlerin verilerini inceleyerek, bu tür dışsal ölümlerin genetik mirasın etkisini gölgelediğini belirledi.
Genetik Payın Yeniden Değerlendirilmesi
Araştırmacılar, kurdukları model üzerinden dışsal ölüm nedenlerini çıkardıklarında, kalıtsallığın yaşam süresi üzerindeki payının eski tahminleri aşarak yüzde 50 civarına çıktığını saptadılar. Bu sonuç, çevre ve genetiğin insan ömrü üzerindeki dağılımının aslında düşünülenden çok daha dengeli olabileceğine işaret ediyor.
Tarihsel Şartların Rolü
Yeni araştırmaya göre geçmişteki bulgular tümüyle hatalı sayılmaz, yalnızca o devrin şartlarını yansıtıyor. 19. yüzyıl sonlarında tüberküloz ve zatürre gibi rahatsızlıklar sebebiyle erken yaşta ölümler sıkça görülüyordu ve bu durum, genetiğin yaşam süresine etkisinin o dönem için daha kısıtlı algılanmasına yol açıyordu.
Çevre ve Genetik Dengesi
Araştırma dışındaki bağımsız uzmanlar da bu sonuçları önemsiyor. Tıptaki gelişmelerin, benzer genetik altyapıya sahip kişilerin ömrünü belirgin biçimde farklılaştırabildiği vurgulanıyor. Kalp rahatsızlıklarında uygulanan modern tedavi yöntemlerinin ömrü ciddi oranda uzatması buna örnek gösteriliyor.
Uzmanlar, genetiğin bilhassa 105-110 yaş gibi çok ileri yaş gruplarında daha fazla öne çıktığını; ortalama bir insanda ise yaşam süresinin sosyoekonomik durum, sağlığa erişim, spor ve beslenme gibi çevresel şartlar tarafından belirlendiğini ifade ediyor.
Yaşam Alışkanlıklarının Yeri
Sağlıklı bir yaşam tarzının ömrü uzatmada faydalı olduğu, ancak bu katkının genetik olarak belirlenmiş bir “temel seviye” dahilinde sınırlandığı belirtiliyor. Öte yandan kötü beslenme, aşırı alkol kullanımı ve sigara gibi zararlı alışkanlıkların ömrü büyük oranda kısalttığı biliniyor.
Sonuç olarak çalışma, yaşam süresinin tek bir nedene indirgenemeyeceğini, çevre ve genetiğin ortaklaşa rol oynadığını doğruluyor. Bilim insanları, genetik varyasyonların çözülmesinin ileride yaşlanmaya etki edebilecek tedavilerin önünü açabileceğini vurgularken, sağlıklı yaşam standartlarını benimsemenin de her şeye rağmen büyük bir fark yarattığı konusunda hemfikir.
6 Nisan 19.50
