HIV Tedavisinde Dönüm Noktası: Nakille Tam İyileşme

Kardeşinden gerçekleştirilen kemik iliği naklinin ardından, HIV pozitif bir erkek hasta hastalığın etkilerinden işlevsel düzeyde şifa buldu.

Norveç’te 63 yaşındaki HIV ile enfekte bir erkeğin, gerçekleştirilen kemik iliği naklinin ardından hastalığı işlevsel boyutta yendiği bildirildi. Geçmişte de benzer HIV remisyonu vakalarına rastlanmış olsa da, bu başarının hastanın kendi kardeşinden alınan hücresel bağışla sağlanması olayın ilk kez görülen dikkat çekici yönü oldu.

Scientific American dergisindeki habere göre hastaya, HIV’in en sık rastlanan formu olan HIV-1’e karşı direnç oluşturan ender bir genetik mutasyonu taşıyan kardeşi tarafından kemik iliği nakli gerçekleştirildi. “CCR5Δ32” isimli bu mutasyonu çift kopya halinde taşıyan bireylerin bağışıklık (T) hücrelerinde, virüsün hücreye tutunmasına olanak tanıyan CCR5 yüzey proteini sentezlenmiyor.

Nature Microbiology’de yer alan araştırmaya göre, nakil işleminin ardından donör hücreleri hastanın kemik iliğine büyük oranda yerleşti. Bedendeki hücrelerin tamamı değişime uğramamış olsa dahi, hastanın sağlıklı T hücrelerinin sayısı bir yıl içerisinde hızla çoğaldı ve iki yılın sonunda ART (antiretroviral tedavi) kesilmesine rağmen bu hücreler sağlıklı düzeylerini korumaya devam etti.

ART tedavisi, virüsün vücut içinde üremesinin ve diğer insanlara bulaşmasının önüne geçse de HIV’i bütünüyle yok edemiyor. Virüs, “rezervuar” adı verilen gizli bölgelerde saklanmaya devam ediyor ve tedavi bırakıldığı an tekrar faaliyete geçebiliyor. Fakat bu spesifik vakada, nakil sonrasında hastanın kanında, bağırsak dokularında veya kemik iliğinde HIV tespit edilmedi.

Buna rağmen bu tedavi prosedürü, HIV taşıyan pek çok kişi için uygun bir seçenek oluşturmuyor. Daha evvel New York, Londra ve Düsseldorf gibi şehirlerdeki merkezlerde benzer biçimde şifa bulan hastalar, kemik iliği naklini çoğunlukla kanser gibi farklı ağır hastalıklar sebebiyle yaptırmak durumunda kalmıştı.

Araştırmanın yazarları arasında bulunan Jingmei Hsu, bu tekniğin yalnızca HIV tedavisi amacıyla kullanılmasının çok yüksek risk barındırdığını belirterek, “Bu yöntem sadece, sahip olduğu ek hastalıklar yüzünden halihazırda nakil olması gereken hastalar için elverişlidir,” yorumunu yaptı.

Kemik iliği nakli işlemleri; ağır enfeksiyonlar, donörden gelen hücrelerin alıcının bedenine saldırması (GVHD) ve hatta can kaybı gibi çok ciddi riskler taşıyor. Bu sebeple uzmanlar, söz konusu yöntemin yalnızca hastanın mevcut hastalığından kaynaklanan hayati riskin daha büyük olduğu senaryolarda kullanılması gerektiğinin altını çiziyor.

Yapılan araştırmalar, donörün CCR5Δ32 mutasyonunu çift kopya taşımadığı bazı durumlarda dahi HIV’in gerileme (remisyon) sürecine girebildiğini ortaya koyuyor.

Çalışmada donörün hastanın öz kardeşi olmasına dikkat çeken bilim insanı Björn-Erik Ole Jensen, donör ve alıcı hücreleri arasındaki uyum seviyesinin tedavinin başarısında rol oynayabileceğini belirterek, “Kardeşler arası nakiller ciddi bir fark oluşturabilir; fakat henüz tüm işleyişi bütünüyle kavramış değiliz,” sözlerini kaydetti.

Kaynak:https://gazeteoksijen.com/saglik/hucresel-genclestirme-yontemi-insanlarda-test-edilmeye-hazirlaniyor-272175

14 Nisan 20.30