Bilim insanları, 80 yaşını geçmiş olmasına rağmen genç yetişkinler kadar güçlü hafızaya sahip olan “süper yaşlıları” incelemeye aldı. Yapılan kapsamlı araştırma, bu bireylerin beyinlerinde hücre yenilenmesinin normal yaşlılara kıyasla iki kat daha fazla gerçekleştiğini ortaya koydu.
Bilim insanları, bazı 80 yaş üstü bireylerin isimleri, tarihleri ve olayları genç yetişkinler kadar kolay hatırlayabilmesinin arkasındaki biyolojik mekanizmayı inceledi. Araştırma, bu kişilerin beyinlerinde hücre yenilenmesinin alışılmadık derecede yüksek seviyede devam ettiğini ortaya koydu.
The Times’ın haberine göre araştırmacılar, bu bireyleri “super-ager” (süper yaşlı) olarak tanımlıyor.
Yüz Binlerce Beyin Hücresi Analiz Edildi
Araştırmada, bağışlanan beyin dokularından alınan yaklaşık 356 bin bireysel beyin hücresi incelendi. Çalışmada beş farklı grup karşılaştırıldı:
- Genç yetişkinler
- Sağlıklı yaşlı bireyler
- 80 yaş üstü süper yaşlılar
- Alzheimer hastalığının erken evresindeki kişiler
- Hastalığın ileri aşamasındaki hastalar
Bilim insanları, özellikle hafızanın merkezi olarak bilinen hipokampus bölgesine ve bunun alt bölgesi olan dentat girusa odaklandı.
Sonuçlar, süper yaşlı bireylerde bu bölgede yeni nöron üretiminin normal yaşlılara kıyasla belirgin şekilde yüksekolduğunu ortaya koydu. Bazı vakalarda yeni hücre üretimi yaklaşık iki kat artarken, Alzheimer hastalarında yeni nöron oluşumunun ciddi şekilde azaldığı tespit edildi.
Hafızanın Sırrı Hipokampal Nörojenez
Profesör Orly Lazarov, Illinois Üniversitesi Chicago’dan yürüttüğü çalışmanın eş başkanlığını üstlendi. Lazarov, “Süper yaşlıların beyninde üstün hafızayı korumalarını sağlayan bir mekanizma var. Biz bunun hipokampal nörojenez olduğunu düşünüyoruz ve veriler bunu destekliyor” dedi.
Araştırma ekibi, ayrıca bu yeni hücre üretimini kontrol eden mekanizmaları de inceleyerek, süper yaşlıların hafıza gücünü açıklayan bir adım daha ileriye gitti.
Hafıza Kaybı Neden Başlıyor?
Bilim insanları, hafıza kaybının sürecinin belirli gen gruplarının faaliyetini düzenleyen kimyasal “anahtarlar”aracılığıyla işlediğini belirledi. Bu mekanizmalar epigenetik düzenlemeler olarak adlandırılıyor.
Araştırmaya göre, süper yaşlılarda nöron büyümesini destekleyen genlerle bağlantılı bu anahtarlar açık ve aktif kalıyor; bu da hafıza devrelerinin sağlıklı ve güçlü kalmasını sağlıyor.
Buna karşılık, Alzheimer hastalarında aynı epigenetik anahtarlar zamanla kapanıyor ve bu süreç, hastalığın belirgin belirtileri ortaya çıkmadan önce bile başlamış olabiliyor.
Araştırmacılar, hafıza kaybının doğrudan hücre ölümüyle değil, hücre içindeki gen davranışlarını kontrol eden sistemlerin bozulmasıyla başladığını vurguluyor.
Gelecekte Yeni Tedavilerin Kapısı Aralanabilir
Çalışmanın sonuçları, gelecekte hafıza ve beyin sağlığını korumaya yönelik yeni tedavi yaklaşımlarınıngeliştirilebileceğine işaret ediyor. Bilim insanları, epigenetik anahtarları açık tutmaya yardımcı olabilecek ilaçlar ve süper yaşlılarda doğal olarak yüksek seviyelerde bulunan beyin hücrelerini koruyan proteinlerin taklit edilmesi gibi stratejileri araştırıyor.
Araştırmada ayrıca, beynin içindeki birçok geni yöneten **“ana kontrol ağları”**nın süper yaşlılarda daha aktif olduğu tespit edildi. Gelecekte terapilerin, bu kontrol ağlarını yeniden canlandırmayı hedefleyebileceği belirtiliyor. Uzmanlar, bu tür tedavilerin klinik kullanıma girmesinin yıllar sürebileceğini ve kapsamlı testlerden geçmesi gerektiğini vurguluyor.
Yaşlanma Kaçınılmaz Bir Çöküş Değil
Çalışma, yaşlı beyninin kaçınılmaz olarak işlev kaybına uğradığı yönündeki karamsar yaklaşımı da sorguluyor. Araştırmanın ilk yazarı Ahmed Disouky, “En heyecan verici nokta, yaşlanan beynin mutlaka düşüşe mahkûm olmadığını göstermesi. Bazı insanlar biyolojik yenilenme mekanizmalarını dokuzuncu on yıllarına kadar aktif tutabiliyor” dedi.
Bilim insanları, süper yaşlıların nörojenezi doğal olarak nasıl koruduğunu anlamanın, daha fazla yetişkinin hafıza ve bilişsel sağlığını sürdürmesine yönelik stratejilerin geliştirilmesine kapı aralayabileceğini belirtiyor.
GÖRSEL KAYNAKÇAhttps://www.sondakika.com/:
26 Şubat 16.08
