Uzmanlar Açıkladı: Demans Riskini Azaltan Günlük Alışkanlıklar

Güncel bir bilimsel çalışma, gün içinde oturarak geçirilen süre zarfında meşgul olunan aktivitelerin niteliğinin, demans (bunama) riski üzerinde belirleyici bir rol oynayabileceğini ortaya koydu. Uzmanlar, bu zaman diliminde zihni aktif tutan uğraşlara yönelmenin hastalık riskini düşürebileceğine, pasif alışkanlıkların ise tehlikeyi artırabileceğine dikkat çekiyor.

Araştırma: Hareketsiz Geçirilen Zamanın Niteliği Demans Riskini Belirliyor

American Journal of Preventive Medicine dergisinde yayımlanan ve The Huffington Post tarafından gündeme taşınan kapsamlı bir çalışma, gün içinde hareketsiz (sedanter) geçirilen zamanın niteliğinin beyin sağlığı üzerindeki kritik etkilerine ışık tutuyor. Araştırma, zihinsel açıdan “aktif” ve “pasif” olarak sınıflandırılan oturma alışkanlıklarının demans riskiyle güçlü bir bağlantısı olabileceğini gösteriyor.

İsveç’te çoğunluğu kadın olan 20 bini aşkın yetişkinin incelendiği çalışmada, 1997 yılında yapılan anketler baz alındı. Katılımcıların televizyon izlemek ve müzik dinlemek gibi pasif faaliyetleri ile ofis çalışması, örgü örmek veya dikiş dikmek gibi zihni çalıştıran aktif eylemleri kayıt altına alındı. Hafif ve orta yoğunluktaki fiziksel aktivite düzeyleri de ölçülen grup, yaklaşık 20 yıl sonra demans belirtileri yönünden yeniden değerlendirildi.

Pasif Alışkanlıklar Riski Tetikliyor, Aktif Eylemler Koruyor

Elde edilen bulgular, televizyon izlemek gibi zihni yormayan pasif eylemlerin yüksek demans riski taşıdığını ortaya koyarken, rutine zihinsel olarak aktif eylemlerin eklenmesinin tabloyu olumlu yönde değiştirdiğini kanıtladı.

Çalışmaya göre;

• Gün içinde zihni çalıştıran hareketsiz eylemlere ayrılan her fazladan bir saat, demans riskini %4 oranında düşürüyor. Bu koruyucu etkinin bilhassa 50-64 yaş grubunda çok daha belirgin olduğu ifade ediliyor.

• Günlük rutindeki bir saatlik pasif oturma süresini aktif bir faaliyetle değiştirmek, riski %7 oranında azaltıyor.

• Pasif eylem süresi ve fiziksel aktivite sabit kalsa dahi, ekstra bir saatlik zihinsel aktif eylemin eklenmesi demans riskinde %11‘lik bir düşüş sağlıyor.

Dijital Çağın Yeni Risk Faktörleri

Çalışmanın 1997’de başlamış olması sebebiyle akıllı telefon, sosyal medya ve dijital yayın platformları gibi güncel alışkanlıkların analize dahil edilememesi bir sınırlılık olarak değerlendiriliyor. Uzmanlardan Hussein Yassine, günümüzdeki bu dijital alışkanlıkların zihinsel anlamda “pasif davranışlar” kategorisinde yer alabileceğine dikkat çekiyor. Yassine’e göre, sürekli dijital içerik tüketimi beynin bilgi işleme yeteneğini ve odaklanmadan sorumlu sinir ağlarını zayıflatarak, zamanla konsantrasyon kaybına yol açabiliyor.

“Bilişsel Rezervi” Desteklemek Şart

Dr. Leana Wen, ulaşılan sonuçların beynin zihinsel uyaranlardan beslendiği gerçeğiyle örtüştüğünü belirtiyor. Bilişsel açıdan aktif kalmanın sinirsel bağlantıları koruduğunu ve beynin yaşlanmaya karşı “bilişsel rezerv” adı verilen adaptasyon kapasitesini artırdığını vurgulayan Wen, düşük zihinsel efor gerektiren aktivitelerle uzun süre vakit geçirmenin ise bu bağlantıları zayıflatarak ilerleyen yıllarda hafıza ve düşünme yetilerinde gerilemeye zemin hazırlayabileceği uyarısında bulunuyor.

Neden-Sonuç Değil, Güçlü Bir Bağlantı

Araştırmacılar, bu verilerin doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmadığının da altını çiziyor. Dr. Wen, bilişsel sağlığı halihazırda iyi olan bireylerin zihni çalıştıran aktivitelere zaten daha yatkın olabileceğini hatırlatarak; pasif eylemlerin tek başına demansın kesin nedeni olmasa da ortada göz ardı edilemeyecek kadar güçlü bir korelasyon bulunduğunu belirtiyor.

Fiziksel ve Zihinsel Aktivite Bir Arada Olmalı

Uzmanlar, zihinsel uyaranların düzenli fiziksel aktiviteyle desteklendiğinde beyin sağlığı için en üst düzeyde fayda sağladığı konusunda hemfikir. Konuyu değerlendiren uzmanlardan Dylan Wint; beyni dinamik tutmak adına yeni bir hobi edinmenin, kursa katılmanın, yabancı dil veya enstrüman öğrenmenin oldukça etkili yöntemler olduğunu ifade ediyor. Wint’e göre bir eylemin bilişsel anlamda faydaya dönüşmesindeki kilit nokta; kişinin konfor alanından çıkarak zorlanması ve sürekli yeni bir şeyler öğrenmesidir.

Kaynak:https://gazeteoksijen.com/saglik/yasam-tarzinda-kucuk-degisimler-uzmanlar-demans-riskini-azaltan-aktiviteleri-siraladi-271797

10 Nisan 15.50