Dünya genelinde hızla artan ruhsal hastalıklar, 2023 yılında yaklaşık 1,2 milyar insanı etkiledi. Lancet tarafından yapılan bir çalışmaya göre, özellikle pandemi sonrasındaki dönemde anksiyete ve depresyon vakalarında belirgin bir yükseliş gözlemlenirken, bu durumdan en çok kadınlar ve gençler etkileniyor.
Lancet Araştırması: Dünya Genelinde Ruhsal Hastalıklar 1990’dan Bu Yana İki Katına Çıktı
Uluslararası bir araştırma ekibi tarafından hazırlanan ve bilimsel tıp dergisi The Lancet’te yayımlanan araştırmada; dünya genelinde yaklaşık 1,2 milyar insanın ruhsal hastalıklardan etkilendiği ve bu sayının 1990 yılına kıyasla iki kat fazla olduğu bildirildi.
Seattle’daki Institute for Health Metrics and Evaluation ile Avustralya’daki Queensland Centre for Mental Health Research başta olmak üzere çeşitli kurumlarda görev yapan bilim insanları, 204 ülkeden ve 21 bölgeden elde edilen 2023 yılına ait verileri analiz etti. Araştırmanın başyazarı Damian Santomauro, bu artış eğilimlerinin pandemiye bağlı stresin kalıcı etkileri ile yoksulluk, güvensizlik, istismar, şiddet ve azalan sosyal bağlar gibi uzun vadeli yapısal faktörleri yansıtıyor olabileceğini ifade etti.
En Yaygın Hastalıklar: Anksiyete ve Depresyon
Elde edilen verilere göre, dünya genelinde en yaygın görülen ruhsal hastalıklar anksiyete bozuklukları ve depresyon oldu. Araştırmacılar, pandemi sonrası yıllarda bu hastalıklarda bir “zirve” yaşandığını belirtti.
-
Anksiyete Bozuklukları: 1990’dan bu yana %158 oranında artış gösterdi. Covid-19 pandemisinin ardından, 2019 yılına kıyasla 2023’te yaklaşık %47’lik bir yükseliş kaydedildi. 2023 yılında dünya genelinde 470 milyon kişiye anksiyete bozukluğu teşhisi konuldu.
-
Depresyon: 1990 yılına kıyasla vaka sayılarında %131, 2019 yılından bu yana ise %24’lük bir artış yaşandı. 2023 yılında dünya genelinde yaklaşık 236 milyon kişiye majör depresif bozukluk teşhisi konuldu.
-
Yeme Bozuklukları: Anoreksiya nervoza gibi yeme bozukluklarında da yaklaşık %58’lik bir artış tespit edildi; ancak bu hastalıkların şizofreni gibi daha nadir görülen rahatsızlıklar arasında yer aldığı vurgulandı.
Kadınlar ve Gençler Daha Fazla Etkileniyor
Araştırma sonuçları, kadınların erkeklere kıyasla ruhsal hastalıklardan daha fazla etkilendiğini ortaya koydu. Bu durumun istisnaları olarak otizm ve dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) öne çıkarken, bu rahatsızlıkların erkeklerde daha sık görüldüğü belirtildi.
Ruhsal hastalıkların genel olarak genç yetişkinlerde, özellikle de 40 yaş altı bireylerde daha yaygın olduğu ve en yüksek teşhis oranlarının ergenlik döneminde görüldüğü tespit edildi. Queensland Centre for Mental Health Research’tan eş yazar Alize Ferrari, bulguların ruhsal hastalık yükünün 15–19 yaş grubunda zirve yaptığını gösterdiğini belirterek, bu kritik gelişim döneminin eğitim, çalışma hayatı ve ilişkilerin geleceğini şekillendirebileceğine dikkat çekti.
Avrupa ve Gelişmiş Ülkelerde Daha Fazla Tanı
İncelenen tüm ülkelerde ruhsal hastalık tanılarında artış kaydedildi. En yüksek oranlar Avrupa ve Okyanusya’daki yüksek gelirli ülkelerde görülürken; bu grupta özellikle Avustralya, Portekiz ve Hollanda öne çıktı.
Artış trendinin en güçlü olduğu bölgelerin Sahra Altı Afrika ve Asya olduğu aktarıldı. En düşük vaka sayısı ise Vietnam’da kaydedildi. Ancak uzmanlar, bu durumun ülkedeki insanların daha sağlıklı olmasından değil, veri eksikliğinden kaynaklanabileceğini; daha az veri bulunan düşük gelirli ülkelerin analizlerde yeterince temsil edilemediğini ifade etti.
Araştırmacılardan Uyarı: Veriler Dikkatle Yorumlanmalı
Bazı uzmanlar elde edilen verilerin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Barselona Üniversitesi’nden psikolog ve bilim insanı Jorge Aguado, artışın yalnızca gerçek vaka artışını yansıtmayabileceğini belirtti. Aguado’ya göre bu eğilim; demografik değişimler, daha iyi veri toplama yöntemleri ve Covid-19’un etkileri gibi nedenlerden kaynaklanıyor olabilir. Ayrıca bazı ülkelerde veri eksikliği ve kaynak kalitesindeki farklılıklar gibi önemli metodolojik sınırlamalar bulunduğuna işaret edildi.
Söz konusu araştırma, düzenli olarak The Lancet dergisinde yayımlanan “Global Burden of Disease” (Küresel Hastalık Yükü) projesi kapsamında gerçekleştirildi.
23 Mayıs 16.00
